 -
انسان نمی تواند بدون نماز و عبادت زندگی کند ؛ همه مردم به شکلی و به
نوعی عبادت و پرستش دارند و این پرستش جزء غرائز ذاتی و فطری بشر است ،
یعنی بشر فطرتاً گرایش دارد که یک چیزی را تقدیس و تنزیه کند و خویشتن را
به او نزدیک نماید . 2-
آسمان که گردش می کند، آن گردش ، نماز و عبادت و پرستش آسمان است و زمین
که تکان می خورد همین جور، باران که ریزش می کند ، آن ریزش ، پرستش اوست ،
آب که جریان پیدا می کند ، آن جریان ، پرستش ، عبادت اوست . 3-
چهار تا خم و راست شدن به صورت نماز که انسان خودش هم نمی فهمد چه می کند،
و اصلاً نفهمد که حال یعنی چه، مناجات یعنی چه ، راز و نیاز یعنی چه،
منقطع شدن به حق یعنی چه ، و اینکه لحظاتی بر انسان بگذرد که در آن لحظات
اصلاً انسان چیزی از غیر خدا به یادش نیاید یعنی چه ، این عبادت نیست . 4-
در اسلام شکل خاص یافته است که حتی فردی که می خواهد در گوشه خلوت به
تنهایی نماز بخواند خود به خود به انجام پاره ای از وظایف اخلاقی و اجتماعی
از قبیل نظافت ، احترام به حقوق دیگران ، وقت شناسی ، جهت شناسی، ضبط
احساسات، اعلام صلح و سلم با بندگان شایسته خدا و غیره مقید می گردد . 5-
نماز قطع نظر از هر چیزی طبیب سرخانه است . یعنی اگر ورزش برای سلامتی
مفید است، اگر آب تصفیه شده برای هر خانه ای لازم است ، اگر هوای پاک برای
هرکس لازم است، اگر غذای سالم برای انسان لازم است، نماز هم برای سلامتی
انسان لازم است . 6-
شما نمی دانید اگر انسان در شبانه روز ساعتی از وقت خودش را اختصاص به راز
و نیاز با پروردگار بدهد ، چقدر روحش را پاک می کند ! عنصرهای روحی موذی
به وسیله یک نماز از روح انسان بیرون می رود . 7-
بپا داشتن نماز غیر از خواندن نماز است. بپا داشتن نماز یعنی نماز را جوری
بخوانید که حق نماز ادا بشود، نماز با حضور قلب، نماز با خشوع و خضوع،
نماز با تفکر که این را می گویند اقامه نماز . 8-
باور نکنید که یک کسی در دنیا پیدا بشود که در مسائل اخلاقی و اجتماعی
مسلمانان خوبی باشد ولی در مسایل عبادی مسلمان خوبی نباشد. ما برای آدم
نماز نخوان چیزی از مسلمانی قائل نیستیم. امیر المؤمنین (ع) فرمود : بعد از
ایمان به خدا چیزی در حد نماز نیست . 9-
سه نوع عبادت خواهیم داشت: عبادت بدنی مثل نماز خواندن، روزه گرفتن، عبادت
مالی مثل زکات دادن، خمس دادن، و به طور کلی اتفاقات و عبادت فکری ( عبادت
صرفاً روحی) که نامش تفکر است . 10-
آن وقت نماز عمل صالح است که شما اول دین خود را بدهید بعد نمازتان را
بخوانید، اگر شما با طلبکار خود بحث کنید و به او بگویید : اول باید نمازم
را بخوانم چون خدا از تو بزرگتر است و باید اول طلب خدا را بپردازم و …
اشتباه می کنی این نماز برای تو عمل صالحی نیست . 11-
عبادت طفل ممیز غیر بالغ در عین اینکه تکلیف ندارد و مکلف نیست صحیح است.
می دانید در نماز جماعت این مسأله را طرح می کنند که نمازی که کودک می
خواند ، آیا نماز صوری و ظاهری و برای تأدیب و تربیت است که برای آینده
آماده بشود یا نماز واقعی و صحیح است ؟ تقریباً شبهه ای نیست که عمل کودک
صحیح است . 12-
در اسلام، به عبادت و اقامه نماز، به آنچه که واقعاً روح نیایش و پرستش
است، یعنی رابطه انسان و خدا، محبت ورزی به خدا، انقطاع به ذات پروردگار-
که کاملترین عبادتهاست- توجه زیادی شده است . 13-
هدف عارف و انگیزه عارف بر نماز و عبادت یکی از دو چیز است. یکی شایستگی
ذاتی معبود برای عبادت یعنی از آن جهت او را عبادت می کند که او شایسته
عبادت است. هدف دیگر عارف از عبادت و نماز شایستگی خود عبادت یعنی شرافت و
حسن ذاتی عبادت است، عبادت از آن جهت که نسبت و ارتباطی است میان بنده و
خدا کاری است در خور انجام دادن . 14-
روح نماز و عبادت وابستگی کامل دارد به مفهومی که عابد از عبادت دارد و به
نوع تلقی او از عبادت و به انگیزه ای که او را به اقامه و عبادت برانگیخته
است و به بهره و حظی که از عبادت عملاً می برد . 15-
بعضی می گویند : نماز خواندن یعنی چه ؟ عبادت یعنی چه ؟ اینها مال پیر
زنهاست؛ انسان باید اجتماعی باشد. این حرف ها، یک نوع روشنفکری است . 16-
نماز چیست ؟ تازه کردن ایمان . این روحیه را از « الله اکبرش» گرفته است .
وقتی که در نماز چندین بار می گوید : «الله اکبر» جواب همه را می دهد؛ همه
اینها هیچ است. وقتی چندصد هزار سرباز را در مقابل خود می بیند، می گوید :
« لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم » ، « الله اکبر» خدا بزرگتر
است، همه قدرت ها به دست خداست . 17-
انسان باید به خدا اتکاء داشته باشد، از خدا نیرو بگیرد؛ از خدا قدرت
بخواهد. همین نماز است که به او نیرو داده است ؛ اگر این نماز نبود، آن
سرباز مجاهد، مجاهد نبود . 18-
اگر پیغمبر فرمود : « الصلوه عمود الدین » یا فرمود : مثل این دین و نماز
در این دین، مثل خیمه ای است که سرپاست؛ خیمه چادر دارد، طناب دارد، عمود
هم دارد، عمود این خیمه نماز است؛ برای این بود که به آثار نماز آگاه بود،
می دانست نماز بزرگترین عامل مؤثر در روحیه افراد است . 19-
نماز و جهاد لازم و ملزوم یکدیگرند ، هیچکدام جای دیگری را نمی گیرد ، نه
با نماز جهاد ساقط می شود و نه با جهاد نماز ساقط می گردد، باید نماز خواند
تا نیرو بیشتر شود و بهتر جهاد صورت گیرد « استعینوا بالصبر و الصلوه »
چرا برای اهمیت جهاد، نماز را تحقیر می کنی و پایین می آوری به حدی که می
گویی فقط از خواب بهتر است ؟ 20-
آن نمازی که آدم از جهاد فرار کند و مسجد را انتخاب کند، نماز اسلام نیست ؛
نماز اسلام، خیرالعمل ست. نه اینکه بیایی « حی علی خیرالعمل » را از اذان
برداری و خیال کنی این بدآموزی دارد، چون مسلمانان به جای جهاد، سراغ نماز
می روند ! نه ، فکرش را اصلاح کن . 21-
باید به مردم فهماند که تعلیمات اسلامی تجزیه ناپذیر است، به منزله اعضاء
یک پیکره اند. نماز به جای خود، حج به جای خود، خمس به جای خود، امر به
معروف و نهی از منکر به جای خود، هر کدام باید موقعشان شناخته بشود . 22-
یکی از روش های انسانی که اسلام آن را صد در صد تأئید می کند، عبادت است .
عبادت به همان معنی خاصش مورد نظر است؛ یعنی همان خلوت با خدا، نماز، دعا،
مناجات، تهجد، نماز شب و مانند آن که جزء متون اسلام و از اسلام، حذف شدنی
نیست . 23- پیغمبر اکرم (ص) خطاب به جابرین عبداله انصاری فرمود : 24-
بدون عبادت، بدون ذکر خدا ، بدون یاد خدا ، بدون مناجات با حق ، بدون حضور
قلب ، بدون نماز، بدون روزه نمی شود یک جامعه اسلامی ساخت و حتی خود انسان
سالم نمی ماند. و همچنین بدون یک اجتماع صالح و بدون یک محیط سالم، بدون
امر به معروف و نهی از منکر ، بدون رسیدگی و تعاطف و ترحم میان افراد
مسلمان نمی شود عابد خوبی بود . 25-
در نماز، بعد از آنکه خدا را حمد و ستایش می کنیم : « الحمد الله رب
العالمین » خدا را مخاطب قرار می دهیم. من تها دارم نماز می خوانم و نماز
من فرادی است. می خواهم بگویم خدایا تو را پرستش می کنم و از تو کمک می
خواهم ولی اینطور می گویم :« ایاک نعبد و ایاک نستعین» خدایا « ما » فقط
تو را پرستش می کنیم و « ما » فقط از تو یاری می جوییم. نمی گوییم « من »
فقط تو را پرستش می کنم . 26-
قرآن به ما گفته است که نماز ، آن وقت نماز است که اثرش هویدا باشد ، اثر
خود را نشان دهد . چطور نشان می دهد ؟ « ان الصلوه تنهی عن الفحشاء و
المنکر» خصلت نماز درست، این است که انسان را از کارهای زشت باز میدارد.
اگر دیدی نماز می خوانی و در عین حال معصیت می کنی ، بدان که نمازت نماز
نیست . پس نمازت را درست کن . 27- ریشه همه آثار معنوی اخلاقی و اجتماعی که در نماز و عبادت است در یک چیز است : یاد حق و غیر او را از یاد بردن . 28-
به هر اندازه که انسان به یاد خدا باشد کمتر معصیت می کند، معصیت کردن و
نکردن دائر مدار علم نیست، دائر مدار غفلت و تذکر است، بهر اندازه که انسان
غافل باشد یعنی خدا را فراموش کرده باشد، بیشتر معصیت می کند، بهر اندازه
که خدا بیشتر بیادش بیاید کمتر معصیت می کند . 29-
بپا داشتن نماز آن است که حق نماز ادا شود، یعنی نماز به صورت یک پیکر بی
روح انجام نگردد ؛ بلکه نمازی باشد که واقعاً بنده را متوجه خالق و
آفریننده خویش سازد و این است معنی ذکر الله که در آیه شریفه ۱۴ س٫ره « طه»
بدان اشاره شده : « اقم الصلوه لذکری» 30- کسی از حضرت علی (ع) سؤال کرد : 31-
نماز نمونه ای است از رابطه خلق و خالق، زکات نمونه ای است از حسن روابط
مسلمانان با یکدیگر که در اثر تعاطف و تراحم اسلامی از یکدیگر حمایت می
کنند و به هم تعاون و کمک می کنند 32-
تو که خدا را عبادت می کنی سر بر روی هر خاکی بگذاری نمازت درست است ولی
اگر سر بر روی آن خاکی بگذاری که تماس کوچکی، قرابت کوچکی، همسایگی کوچکی
با شهید دارد و بوی شهید می دهد اجر و ثواب تو صد برابر می شود . 33-
قرآن می فرماید : « الا المصلین- الذینهم علی صلواتهم دائمون» آنهایی که
در نماز خود مداوم هستند، مقصود چیست ؟ در اینجا روایات، خوب معنی می کنند .
از حضرت امام صادق (ع) و حضرت امام محمد باقر (ع) روایت کرده اند در اینجا
منظور نوافل است . 34-
از دیدگاه نهج البلاغه ، دنیای عبادت دنیای دیگری است، دنیای عبادت آکنده
از لذت است. لذتی که با لذت دنیای سه بعدی مادی قابل مقایسه نیست. دنیای
عبادت پر از جوشش و جنبش ئ سیر و سفر است اما سیر و سفری که « به مصر و
عراق و شام » و یا هر شهر دیگر زمینی منتهی نمی شود، به شهری منتهی می شود «
که او را نام نیست» دنیای عبادت شب و روز ندارد، زیرا همه روشنایی است،
تیرگی و اندوه و کدورت ندارد ، یکسره صفا و خلوص است . 35-
رسول خدا بسیار روزه می گرفت . علاوه بر ماه رمضان و قسمتی از شعبان، یک
روز در میان روزه می گرفت . دهه آخر ماه رمضان بسترش بکلی جمع می شد و در
مسجد معتکف می گشت و یکسره به عبادت می پرداخت. ولی به دیگران می گفت :
کافی است در هر ماه سه روز روزه بگیرید. می گفت : به اندازه طاقت عبادت
کنید . 36-
از نظر قرآن، عبادت، یک عبادت درست و واقعی و جامع الشرایط، عبادتی که روح
آن توجه به خدا و استغفار و استمداد و استعانت از خداوند است و همچنین،
توجه به خود و عیب های خود و نفس خود است . 37-
با اینکه روح عبادت ارتباط و پیوند بنده با خدا و شکستن دیوار غفلت و توجه
به خداست اما نکته جال این است که اسلام به عبادت شکل داده و به شکل هم
نهایت اهمیت را داده و در آن شکل نیز یک سلسله برنامه های تربیتی را در
لباس اقامه نماز و عبادت وارده کرده است . 38-
(مسأله دیگری که در باب نماز مورد توجه واقع شده ) دقت زیاد نسبت به مسأله
وقت است به طوری که دقیقاً روی دقیقه و ثانیه آن حساب می شود. بدون شک این
امر در روح عبادت و رابطه انسان با خدا مؤثر نیست که مثلاً اگر ما یک
دقیقه قبل از زوال ظهر نماز را شروع کنیم آن حالت تقرب و توجه قلب به خدا
پیدا نمی شود ولی همین قدر که زوال ظهر انجام شد تقرب ایجاد می شود. ولی
اسلام این را شرط قرار داده و نخواسته هرج و مرجی از نظر وقت و زمان باشد.
نوعی وقت شناسی و تمرین احترام گذاردن به نظم زمانی و وقتی است . 39-
عبادت آن چنان مهم است که اولین نقطه ای که در جهان برای عبادت وضع شده،
اولین مسجد، اولین معبد، امروز هم باید رو به آن نقطه ایستاد . 40-
روح عبادت یک امر مجردی است که اگر انسان در گوشه خلوتی هم باشد و به قول
سعدی سر به جیب مراقبت فرو برد و خدا را یاد کند، آن روح برای او حاصل شده
است، ولی اسلام چنین عبادتی را قبول ندارد. گذشته از اینکه خود شکل های
مختلف رکوع و سجود از نظر آن تذکر تأثیراتی دارد یعنی هر حالتی نماینده یک
خضوع و خشوع در حضور پروردگار است، اسلام خواسته این روح را در لباس یک
سلسله تربیت های دیگر که آنها را برای زندگی لازم می داند پیاده کند . 41-
یکی از مهمترین خصوصیات شکی که اسلام به عبادت داده مسأله تمرین ضبط نفس
در هنگام عبادت است. نماز واقعاً عبادت جامع و عجیبی است. البته این خصوصیت
در حج هم هست ولی به صورت دیگری، یعنی همانجا که انسان محرم می شود خود را
ضبط می کند . 42-
نماز بسیاری از اصول تربیت اسلامی را در خود گنجانده است . خوردن و
آشامیدن در آن ممنوع است؛ خندیدن، آن را خراب می کند؛ گریستن برای غیر خدا،
برای هر موضوعی از موضوعات دیگر خرابش می کند، زیرا در حال نماز انسان
باید بر تمایلات خود از قبیل خوردن و خوابیدن غلبه کند و بر احساسات خود از
قبیل خندیدن و گریستن مسلط باشد و خود را نگهدارد . 43-
الله اکبر یعنی چه ؟! یعنی من خدا را به عظمت می شناسم. دیگر وقتی من خدا
را به عظمت می شناسم، همه چیز در مقابل من حقیر است . این کلمه « الله
اکبر» به انسان شخصیت می دهد ، روح انسان را بزرگ می کند . 44-
مسأله دیگر مسالمت طلبی و صلح جویی با مردم است که در متن تعلیمات نماز
آمده است. در سوره حمد که خواندن آن در نماز واجب است، بعد از حمد و ثنا ،
خدا را مخاطب قرار می دهیم ؛ ایاک نعبد و ایاک نستعین اهدنا الصراط
المستقیم . 45-
با اینکه از نظر روح عبادت هر چه غیر خدا در ذهن انسان نباید بهتر است،
ولی اسلام به خاطر یک مصلحت اجتماعی بسیار مهم، برای اینکه روح یک مسلمان
را روح اجتماعی کرده باشد آن را با چاشنی عبادت به خورد مردم داده و می
گوید بگویید : ایاک نعبد و ایاک نستعین اهدنا صراط المستقیم منحصراً تو را
پرستش می کنیم و منحصراً از تو کمک می خواهیم، خدایا همه ما را به راه راست
هدایت کن . در اینجا همکاری و همدلی و همگامی کاملاً مشهود است . 46-
السلام علینا و علی عبادالله الصالحین سلام بر ما، سلامت بر ما و بر جمع
بندگان شایسته خدا، اعلام صلح و اعلام صفا با همه بندگان صالح خدا می کنی .
به قول امروزی ها اعلام همزیستی مسالمت آمیز با همه افراد شایسته می کنی .
در حال نماز می گویی من با هیچ بنده شایسته ای سر جنگ ندارم ، چون اگر با
بنده شایسته ای سر جنگ داشته باشم خود ناشایسته ام . 47-
نماز گناهان را مانند برگ و گردن ها را از ریسمان گناه آزاد می سازد،
پیامبر خدا نماز را به چشمه آب گرم که بر در خانه شخص باشد و روزی پنج نوبت
خود را در آن شستشو دهد تشبیه فرمود، آیا با چنین شستشوها چیزی از آلودگی
بر بدن باقی می ماند ؟ 48-
هیچ می دانید که ما مسؤول نماز خواندن خاندان خودمان ، یعنی زن و فرزند
خودمان هستیم ؟ هر فردی از ما هم مسؤول نماز خودش است و هم مسؤول نماز
اهلش، یعنی زن و بچه اش . 49-
بچه ها را چه باید کرد ؟ بچه ها را از کوچکی باید به نماز تمرین داد ،
دستور به ما رسیده است که به بچه از هفت سالگی نماز تمرینی یاد بدهید.
البته بچه هفت ساله نمی تواند نماز صحیح بخواند ولی صورت نماز را می تواند
بخواند، از هفت سالگی می تواند به نماز عادت بکند، چه پسر و چه دختر . 50-
همان اولی که بچه به دبستان می رود، باید نماز را در دبستان به او یاد
بدهند. در خانواده هم باید به او یاد بدهند ولی انی را توجع داشته باشید که
یاد دادن و وادار کردن با زور نتیجه ای ندارد ، کوشش کنید که بچه تان از
اول به نماز خواند رغبت داشته باشد و به این کار تشویق بشود . 51-
بهر شکلی که می توانید موجبات تشویق بچه تان را فراهم کنید که با ذوق و
شوق نماز بخواند ، زیاد به لو بارک الله بگویید، جایزه بدهید ، اظهار محبت
کنید که بفهمد وقتی نماز می خواند ، بر محبت شما نسبت به او افزوده می شود . 52-
بچه را باید در محیط مشوق نماز خواندن برد . این به تجربه ثابت شده است که
اگر بچه به مسجد نرود، اگر در جمع نباشد، نماز خواندن جمع را نبیند ، به
اینکار تشویق نمی شود ؛ چون اصلاً حضور در جمع مشوق انسان است . 53-
اسلام که می گوید، بچه ات را وادار به نماز خواندن کن، نمی گوید آقا
مآبانه فرمان بده، تشر بزن ، دعوایش کم. نه ، از هر وسیله ای که می دانید
بهتر می شود برای تشویق او به عبادت و نماز خواندن استفاده کرد، شما باید
استفاده بکنید. باید ما با بچه های خودمان برنامه مسجد رفتن داشته باشیم تا
بچه ها با مساجد و معابد آشنا بشوند . 54- فوائد و خاصیت نماز خواندن را برای بچه ها بگوییم ، در حدودی که می توانیم فلسفه نماز خواندن را برای بچه ها بگوییم . 55-
یکی از گناهان ، استخفاف نماز است یعنی سبک شمردن نماز ، نماز خواندن یک
گناه بزرگ است و نماز خواندن اما نمازرا خفیف شمردن، استخفاف ردن، بی اهمیت
تلقی کردن، نیز خود ، گناه است . 56-
امام نفرمود که شفاعت ما به مردمی که نماز نمی خوانند نمی رسد ، آنکه
تکلیفش خیلی روشن است ، به کسانی که نماز را سبک می شمارند . یعنی چه نماز
را سبک می شمارند ؟ وقت و فرصت دارد ، می تواند نماز خوبی با آرامش بخواند
ولی نمی خواند . 57-
اینکه عده ای عربی بخوانند ، عده ای فارسی، عده ای ترکی، و خلاصه هرکس به
زبان ملی خود بخواند (اعمال سلیقه است. ) یا بگوییم در مسافرت ها، قدیم
نماز دو رکعتی بده ولی اکنون چون با هواپیما مسافرت می کنند باید چهار
رکعتی بخوانند زیرا این سفر مشقت ندارد . اگر در عبادت ها سلیقه را دخالت
بدهیم به تدریج چیزی از آب در می آید که مصداق این شعر می شود . 58-
مسجد مدینه، در صدر اسلام، تنها برای اداء فریضه نماز نبود ؛ بلکه مرکز
جنب و جوش فعالیت های دینی و اجتماعی مسلمانان، همان مسجد بود . هر وقت
لازم می شد اجتماعی صورت بگیرد مردم را به حضور و در مسجد دعوت می کردند. 59-
اولین کاری که رسول اکرم بعد از مهاجرت به این شهر (مدینه) کرد ، این بود
که زمینی را در نظر گرفت، و با کمک یاران و اصحاب این مسجد را در آنجا ساخت
. 60-
در متن فقه اسلامی آمده است که مستحب است مؤذن « صیت » یعنی خوش صدا باشد .
زیرا : طبع آدمی اینطور است که وقتی اذان را از یک خوش صدا می شنود، جملات
آن جور دیگری بر قلبش اثر می گذارد . همینطور است قرآن خواندن، تبلیغ
کردن، که اگر با لحن خش باشد ، زودتر بر شنونده اثر می گذارد . 61-
اسلام هیچ عبادتی را بدون نیت نمی پذیرد و نیت از نظر اسلام دارای دو رکن
است. یکی اینکه عمل باید از روی ت.جه باشد نه از روی عادت . رکن دوم نیت ،
اخلاص است و اینکه انگیزه انسان از عمل چیست ؟ 62-
از نظر اسلام ، معنویت جدا از زندگی در این جهان وجود ندارد . همان طور که
اگر روح از بدن جدا شود، دیگر متعلق به این جهان نیست و سرنوشتش را جهان
دیگر باید معین کند ، معنویت جدا از زندگی نیز متعلق به این جهان نیست و
سخن از معنویت منهای زندگی در این جهان بیهوده است . 63- نماز و عبادت برای یک عبادتگر واقعی «پیمان» است و صحنه زندگی وفای پیمان است. این پیمان مشتمل بر دو شرط اصلی است : 64-
این از اوجب واجبات است که مسلمان ها با زبان عربی آشنا بشوند. بفهمند که
در نماز چه می گویند. قرآن خودشان را بفهمند، ولی چه باید کرد، حرص دنیا آن
چنان ما را گرفته است که چون زبان انگلیسی کلید درآمد و مادیات است، بچه
هفت ساله مان را هم می فرستیم تا زبان انگلیسی یاد بگیرد . کمتر خانواده ای
است که لااقل یک نفر در آن زبان انگلیسی را نداند ولی حاضر نیستیم یک کلاس
عربی تشکیل بدهیم و زبان عربی را به خاطر خدا یاد گیریم . بخاطر نمازمان
یاد بگیریم . بخاطر قرآنمان یاد بگیریم . 65- بعید نیست که در معنی حمد ، مفهوم دیگری نیز دخالت داشته باشد و آن مفهوم، پرستش است . پس در مفهوم حمد سه عنصر در آن واحد دخیل است : ستایش ؛ سپاس ؛ پرستش ؛ به عبارت دیگر حمد ؛ ستایش سپاسگزارانه پرستشانه است . التماس دعاي خير
+ نوشته شده در شنبه دهم فروردین ۱۳۹۲ساعت ۸:۳۰ ق.ظ توسط من و همسرم کپی با ذکر صلوات آزاد
|
|
درباره وبلاگ  شهر شمشک دربندسر عروس قصران مانندستاره اي دردامنه هاي البرزمركزي مي درخشدوطبيعت سحرآميزش چشم هربيننده اي راخيره مي كند.
به یاد شهید امیر و عبدالله محمدصالحی و شهدای شهر شمشک دربندسر و با آرزوی سلامتی برای همه شهروندان محترم
!-- Statistics by www.1abzar.com --->
 |
